Sosyal Medya Bağımlılığının Bir Belirleyicisi Olarak Öz Saygı: Konya Örneğinde Bir Araştırma

  • Şükrü BALCI Selçuk Üniversitesi, İletişim Fakültesi, Gazetecilik Bölümü
  • Onur BEKİROĞLU Ondokuz Mayıs Üniversitesi İletişim Fakültesi
  • Sinem YELES KARAMAN Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Gazetecilik ABD Doktora Öğrencisi
Anahtar Kelimeler: Sosyal medya, sosyal medya bağımlılığı, öz saygı, ilişki

Özet

ÖzSosyal medya ve sosyal ağ siteleri, günümüz dünyasında insanların zihin ve eylem dünyasında neredeyse vazgeçilmez bir statüde bulunan iletişim ve kitle iletişimi ortamları olarak ön plana çıkmaktadır. Sosyal medyanın insanoğlunun hayatına girmesinden bu yana çeşitli kuruluşlar veya araştırmacılar tarafından her yıl düzenli olarak yapılan çalışmalarda elde edilen istatistikler de bu durumu teşhis ve teyit eden bulguları gün yüzüne çıkarmaktadır. Bunun da ötesinde iletişim tarihi bağlamında âdeta sosyal medya çağı olarak nitelendirilebilecek bir döneme işaret eden bu iletişim ortamları, vazgeçilmezlik konumunu da aşarak her yaş grubundan birçok birey açısından patolojik anlamda bir bağımlılığın oluşmasına kolaylıkla zemin hazırlayabilmektedir. Bu bağlamda bu denli yaygın ve hassasiyet taşıyan bir konu olan sosyal medya bağımlılığıyla ilgili değişkenlerin araştırılması da akademik boyutunun ötesinde toplumsal bir katma değer üretme imkânı taşımaktadır. Bu temel motivasyondan hareketle bu çalışma kapsamında da Konya kent merkezi örneğinde 18-60 yaş arası yetişkinlerin özellikle sosyal medya bağımlılığı ve öz saygıları arasındaki ilişkiye odaklanılmıştır. Saha araştırması ile gerçekleştirilen çalışmada ilgili literatürdeki standart ölçeklerin de yer aldığı anket formu 400 kişiye yüz yüze uygulanmıştır. Araştırma sonucunda öz saygı düzeyinin sosyal medya bağımlılık puanını negatif yönde anlamlı biçimde yordadığı bulgulanmıştır. Buna göre katılımcıların öz saygı düzeyi azaldıkça sosyal medya bağımlılıkları artış göstermektedir.

Referanslar

Kaynaklar

Akın, A., Demirci, İ., ve Kara, S. (2017). “Facebook Bağımlılığı Ölçeği’nin Türkçe Formunun Geçerlik ve Güvenirliği”. Akademik Bakış Dergisi, 59, 65-72.

Al-Menayes, J. J. (2015). Dimensions of Social Media Addiction among University Students in Kuwait. Psychology and Behavioral Sciences, 4(1), 23-28.

Andreassen, C. S., Torsheim, T., Brunborg, G. S. and Pallesen, S. (2012). “Development of a Facebook Addiction Scale”. Psychological Reports, 110 (2), 501-517.

Andreassen, C. S., and Pallesen, S. (2014). “Social Network Site Addiction – An Overview”. Current Pharmaceutical Design, 20, 4053–4061.

Andreassen, C. S. (2015). “Online Social Network Site Addiction: A Comprehensive Review”. Current Addiction Reports, 2, 175–184.

Andreassen, C. S., Pallesen S. and Griffiths, M. D. (2017). “The Relationship Between Addictive Use of Social Media, Narcissism, And Self-Esteem: Findings from a Large National Survey”. Addictive Behaviors, 64, 287–293.

Balcı, Ş. and Gölcü, A. (2013).” Facebook Addiction among University Students in Turkey: Selçuk University Example”. Journal of Studies in Turkology, 34, 255-278.

Balcı, Ş. ve Baloğlu, E. (2018). “Sosyal Medya Bağımlılığı ile Depresyon Arasındaki İlişki: “Üniversite Gençliği Üzerine Bir Saha Araştırması””. Galatasaray Üniversitesi İleti-ş-im Dergisi, 29, 209-233.

Bayram, F. (2008). “Gazete Okurlarının Okuma Motivasyonları ve Doyumları Üzerine Bir Kullanımlar ve Doyumlar Araştırması”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8 (1), 321-336.

Baz, Ç. F. (2018). “Sosyal Medya Bağımlılığı: Üniversite Öğrencileri Üzerine Çalışma”. Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 9 (12), 1-20.

Bedir, E. (2016). “Bağımlılığın Derinlemesine Analizi”. Addicta: The Turkish Journal On Addictions, 3 (3), 476-479.

Błachnio, A., Przepiorka, A., and Rudnicka, P. (2016). “Narcissism and Self-Esteem As Predictors Of Dimensions Of Facebook Use”. Personality and Individual Differences, 90, 296–301.

Blachnio, A., et al. (2016). “Cultural and Personality Predictors of Facebook Intrusion: A Cross-Cultural Study”. Frontiers in Psychology, 7, 1-9.

Blascovich, J., and Tomaka, J. (1991). “Measures of Self-Esteem”. Ed.: John P. Robinson and Phillip R. Shaver. Measures of Personality and Social Psychological Attitudes. California: Academic Press, 115-160.

Boyd, D. M., and Ellison, N. B. (2007). “Social network sites: Definition, history, and scholarship”. Journal of Computer-Mediated Communication, 13, 210-230.

Bozoğlan, B., Demirer, V., and Şahin, I. (2013). “Loneliness, self-esteem, and life satisfaction as predictors of Internet addiction: A cross-sectional study among Turkish university students”. Scandinavian Journal of Psychology, 54 (4), 313-319.

Burrow. A.L, and Rainone, N. (2016). “How Many Likes Did I Get?: Purpose Moderates Links Between Positive Social Media Feedback And Self-Esteem”. Journal of Experimental Social Psychology, 69, 232-236.

Cao, F., and Su, L. (2006). “Internet Addiction among Chinese Adolescents: Prevalence and Psychological Features.” Child: Care, Health and Development, 33 (3), 275-281.

Cast, A. D., and Burke, P. J. (2002). “A Theory of Self-Esteem”. Social Forces, 80 (3), 1041-1068.

Chen, W., and Lee, K. (2013). “Sharing, Liking, Commenting, and Distressed? The Pathway Between Facebook Interaction and Psychological Distress”. CyberPsychology, Behavior, and Social Networking, 16 (10), 728-734.

Chubb, N. H., Fertman, C. I. and Ross, J. L. (1997). “Adolescent self-esteem and locus of control: A longitudinal study of gender and age differences”. Adolescence, 32 (125), 113-129.

Coto, M., Lizano, F., Mora, S., and Fuentes, J. (2017). “Social Media and Elderly People: Research Trends”. SCSM 2017 Conference Paper. 65-81.

Çuhadaroğlu, F. (1986). Adolesanlarda benlik saygısı. (Yayımlanmamış doktora tezi) Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı, Ankara.

Denti, L., Barbopuolos, I., Nilsson, I., Holmberg, L., Thulin, M., Wendeblad, M., and Davidsson, E. (2012). Sweden’s Largest Facebook Study, Gothenburg Research Institute, 2012, 3.

Dwivedi, Y. et al. (2018). “Social Media: The Good, the Bad, and the Ugly”. Information Systems Frontiers, 20, 419-423.

Faraon, M., and Kaipainen, M. (2014). “Much more to it: The relation between Facebook usage and self-esteem”. Paper presented at the 2014 IEEE 15th International Conference on Information Reuse and Integration (IRI), Redwood City, CA., 87-92.

Forest, A. L., and Wood, J. V. (2012). “When Social Networking is not Working: Individuals with Low Self-Esteem Recognize but do not Reap the Benefits of Self-Disclosure on Facebook”. Psychological Science, 23, 295–302.

Gecas, V. (1982). “The Self-Concept”. Annual Review of Sociology. 8, 1-33.

Griffiths, M. (2005). “A ‘Components’ Model of Addiction within a Biopsychosocial Framework”. Journal of Substance Use, 10 (4), 191-197.

Griffiths, M. (2013). “Social Networking Addiction: Emerging Themes and Issues”. Journal of Addiction Research and Therapy, 4 (5), 1-2.

Gonzales, A. L., Hancock, J. T. (2011). “Mirror, Mirror on My Facebook Wall: Effects of Exposure to Facebook on Self-Esteem”. CyberPsychology, Behavior, and Social Networking, 14, 79-83.

Hawi, N. S., Samaha, M. (2017). “The Relations among Social Media Addiction, Self-Esteem, and Life Satisfaction in University Students”. Social Science Computer Review, 35 (5), 576-586.

Hong, F., Huang, D., Lin, H., and Chiu, S. (2014). “Analysis of the psychological traits, Facebook usage, and Facebook addiction model of Taiwanese university students”. Telematics and Informatics, 31, 597–606.

https://wearesocial.com (2018). Digital in 2018 in Western Asia. Part 1: North-West.

https://www.cbs.nl/en-gb/news/2018/20/more-and-more-young-adults-addicted-to-social-media. (18.05.2018).

Ivcevic, Z., and Ambady, N. (2012). “Personality impressions from identity claims on Facebook”. Psychology of Popular Media Culture, 1 (1), 38-45.

Jan, M., Soomro, S. A., and Ahmad, N. (2017). “Impact of Social Media on Self-Esteem”. European Scientific Journal, 13 (23), 329-341.

Keçe, M. (2016). “Facebook Addiction among Turkish Students”. IOSR Journal of Research & Method in Education (IOSR-JRME), 6 (2), 123-132.

Kemp, S. (2018). Digital in 2018: World’s Internet Users Pass the 4 Billion Mark. https://wearesocial.com/blog/2018/01/global-digital-report-2018.

Kırcaburun, K. (2016). “Self-Esteem, Daily Internet Use and Social Media Addiction as Predictors of Depression among Turkish Adolescents”. Journal of Education and Practice, 7 (24), 64-72.

Kırık, A. M. (2013). “Gelişen Web Teknolojileri ve Sosyal Medya Bağımlılığı Sosyalleşen Birey”. A. Büyükaslan, ve A. M. Kırık, (Eds.), Sosyal Medya Araştırmaları 1, Konya: Çizgi Yayınevi, 69-102.

Kırık, A. M., Arslan, A., Çetinkaya, A. ve Gül, M. (2015). “A Quantitative Research on the Level of Social Media Addiction among Young People in Turkey”. International Journal of Science Culture and Sport. 3 (3), 108-122.

Kim, J., and Lee, J. R. (2011). “The Facebook Paths to Happiness: Effects of the Number of Facebook Friends and Self-Presentation on Subjective Well-Being”. Cyberpsychology, Behavior, And Social Networking, 14 (6), 359-364.

Kuss, D. J., and Griffiths, M. D. (2017). “Social Networking Sites and Addiction: Ten Lessons Learned”. International Journal of Environmental Research and Public Health, 14 (3), 1-17.

Madell, D., and Muncer, S. (2006). “Internet Communication: An Activity That Appeals to Shy and Socially Phobic People?”. CyberPsychology and Behavior, 9 (1), 618-22.

Malik, S., and Khan, M. (2015). “Impact of Facebook addiction on Narcissistic Behavior and Self Esteem among Students”. Journal of Pakistan Medical Association, 65, 260–263.

Mazman, S. G. and Usluel, Y.K. (2010). “Modeling Educational Usageo Facebook”. Computers and Education, 55 (2), 444–453.

Mehdizadeh, S. (2010). “Self-Presentation 2.0: Narcissism And Self-Esteem On Facebook”, Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 13 (4), 357-364.

Onaylı, S., and Erdur-Baker, O. (2013). “Mother-daughter relationship and daughter's self-esteem”. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 84, 327-331.

Orth, U., and Robins, R. W. (2014). “The Development of Self-Esteem”. Current Directions in Psychological Science, 23 (5), 381-387.

Özgür, H. (2013). “Öğretmen adaylarının sosyal ağ bağımlılığı, etkileşim kaygısı ve yalnızlık düzeyi arasındaki ilişkinin incelenmesi”. International Journal of Human Sciences, 10 (2), 667-690.

Uzun, Ö., Yıldırım, V. ve Uzun, E. (2016). “Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu olan Ergenlerde Sosyal Medya Kullanım Alışkanlıkları ve Sosyal Medya Bağımlılığı, Benlik Saygısı ve Algılanan Sosyal Destek İlişkisi”. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care, 10 (3), 142-147.

Pelling, E. L., and White, K. M. (2009). “The theory of planned behavior applied to young people’s use of social networking web sites”. Cyberpsychology & Behavior, 12, 755-759.

Perrin, A. (2015). Social Media Usage: 2005-2015. http://www.pewinternet.org/2015/10/08/ social-networking-usage-2005-2015/. (08.10.2015).

Rosenberg, M. (1965). Society and The Adolescent Self-Image. Princeton, NJ: Princeton University Press.

Savcı, M. ve Aysan, F. (2017). “Teknolojik Bağımlılıklar ve Sosyal Bağlılık: İnternet Bağımlılığı, Sosyal Medya Bağımlılığı, Dijital Oyun Bağımlılığı ve Akıllı Telefon Bağımlılığının Sosyal Bağlılığı Yordayıcı Etkisi”. Düşünen Adam The Journal of Psychiatry and Neurological Sciences, 30 (3), 202-216.

Sheeks M. S., and Birchmeier Z. P. (2007). “Shyness, Sociability, and The Use of Computer-mediated Communication in Relationship Development”. CyberPsychology & Behavior, 10 (1), 64-70.

Steinfield, C., Ellison, N. B., and Lampe, C. (2008). “Social capital, self-esteem, and use of online social network sites: A longitudinal analysis”. Journal of Applied Developmental Psychology, 29, 434-445.

Şahin, C., ve Yağcı, M. (2017). “Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği- Yetişkin Formu: Geçerlilik ve Güvenirlik”. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi (KEFAD), 14 (1), 523-538.

Teng, C. E., and Joo, T. M. (2017). “Analyzing the Usage of Social Media: A Study on Elderly in Malaysia”. International Journal of Humanities and Social Sciences, 11 (3), 737-743.

Tosun, L. P. (2012). “Motives for Facebook use and expressing the “true self” on the Internet”. Computers in Human Behavior, 28, 1510-1517.

Turel, O., and Serenko A. (2012). “The Benefits and Dangers of Enjoyment with Social Networking Websites”. European Journal of Information Systems, 21, 512-528.

Tutgun-Ünal, A. (2015). Sosyal Medya Bağımlılığı: Üniversite Öğrencileri Üzerine Bir Araştırma, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

Valkenburg, P. M., Peter, J. and Schouten, A. P. (2006). “Friend Networking Sites and Their Relationship to Adolescents’ Well-being and Social Self-esteem”. CyberPsychology and Behavior, 9, 584-590.

Vogel, E., Rose, J., Roberts, L., and Eckles, K. (2014). “Social Comparison, Social Media, and Self-Esteem”. Psychology of Popular Media Culture, 3 (4), 206-222.

Walker, L. (2018). “What is Social Networking Addiction?”. https://www.lifewire.com/what-is-social-networking-addiction-2655246

Wang, J.-L., Jackson, L. A., Zhang, D. -J., and Su, Z.-Q. (2012). “The relationships among Big Five personality factors, self-esteem, narcissism, and sensation-seeking to Chinese University students´ uses of social networking sites (SNSs)”. Computers in Human Behavior, 28, 2313–2319.

Wilcox, K., and Stephen, A. T. (2013). “Are Close Friends the Enemy? Online Social Networks, Self-esteem, and Self-Control”, Journal of Consumer Research, 40, 90-103.

Wilson, K., Fornasier, S., and White, K.M. (2010). “Psychological Predictors of Young Adults’ Use of Social Networking Sites”. CyberPsychology, Behavior, and Social Networking, 13 (2), 173–177.

Yıldırım, F. B. ve Demir, A. (2017). “Kendini Engellemenin Yordayıcıları Olarak Öz Saygı, Öz Anlayış ve Akademik Özyeterlilik”. Ege Eğitim Dergisi, 2 (18), 676-701.

Yıldız, M. ve Çapar, B. (2010). “Orta Öğretim Öğrencilerinde Benlik Saygısı İle Dindarlık Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 10 (1), 103-131.

Yayınlanmış
2019-06-26